สายตาสั้นเท่าไหร่ควรใส่แว่น? เจาะลึกคำถามยอดฮิต "ถ้าสั้นแล้วไม่ใส่แว่น จะเป็นอะไรไหม?"

เคยสังเกตไหมว่า บางครั้งเวลามองป้ายบอกทางหรือโปรเจคเตอร์ที่อยู่ไกลออกไปกลับมองไม่คมชัดเท่าเมื่อก่อน ต้องหรี่ตาช่วยหรือต้องเพ่งมองถึงจะอ่านข้อความเหล่านั้นออก อาการเหล่านี้เป็นปัญหาส่วนหนึ่งของภาวะสายตาสั้น (Myopia) ซึ่งเป็นหนึ่งในความผิดปกติของการมองเห็นที่พบได้บ่อยในปัจจุบัน ภาวะสายตาสั้นเกิดจากการที่แสงเข้าสู่ดวงตาโฟกัสอยู่หน้าของจอประสาทตา ทำให้การมองเห็นวัตถุในระยะไกลไม่ชัดเจน ภาวะนี้สามารถเกิดได้หลายปัจจัย เช่น พันธุกรรม การใช้สายตาในระยะใกล้เป็นเวลานาน รวมไปถึงพฤติกรรมการใช้ชีวิตในปัจจุบันที่เกี่ยวข้องกับการใช้หน้าจอดิจิทัลมากขึ้น หากไม่ได้รับการตรวจวัดสายตาและแก้ไขอย่างเหมาะสม อาจส่งผลต่อการใช้ชีวิตประจำวัน ดังนั้นการแก้ไขสายตา เช่น การแก้ไขด้วยแว่นสายตาหรือคอนแทคเลนส์ รวมไปถึงการผ่าตัดแก้ไขค่าสายตา จึงเป็นสิ่งสำคัญในการมองเห็นได้อย่างมีประสิทธิภาพ

จำลองภาพ: คนสายตาสั้นเขามองเห็นกันแบบไหน? (Visualizing Myopia)

เพื่อให้เห็นภาพชัดเจน ลองเปรียบเทียบการมองเห็นของคนสายตาสั้นในระดับต่าง ๆ ดังนี้

• สั้น -100: เหมือนภาพ Full HD กลายเป็น HD ธรรมดา (เริ่มมัวในระยะไกลตั้งแต่ 10 เมตรขึ้นไป)
• สั้น -400: โลกละลาย (Blurry World) มองชัดแค่ระยะมือถือ (25 ซม.) ไกลกว่านั้นจะเบลอทั้งหมด

สาเหตุหลักของภาวะสายตาสั้น

• ความผิดปกติในการหักเหแสงที่ตกก่อนจอประสาทตา เทียบกับคนที่สายตาปกติ แสงจะตกตรงจอประสาทตาพอดี
• ความยาวของลูกตาที่มากกว่าปกติ (Axial length)
• เกิดจากพันธุกรรม
• เกิดจากพฤติกรรมการใช้งาน หรือการใช้เวลาอยู่กลางแจ้งน้อย

นักทัศนมาตรจะตรวจความสามารถทางการมองเห็น (Visual acuity) เพื่อดูว่าคนที่สายตาปกติกับคนที่สายตาสั้นมีการมองเห็นแตกต่างกันอย่างไร

ภาพความแตกต่างระหว่างคนสายตาสั้น VA20/20 (การมองเห็นที่ปกติ - ด้านบน / ผิดปกติ - ด้านล่าง)

ไขข้อข้องใจ: สายตาสั้นเท่าไหร่ควรเริ่มใส่แว่น? (The Threshold)

คำตอบจากคุณหมอ คือ

• เริ่มที่ - 0.50 หรือ - 0.75: เริ่มมีผลต่อการขับรถในเวลากลางคืน
• ตั้งแต่ -1.00 ขึ้นไป: แนะนำให้ใส่แว่น เพราะจะเริ่มเพ่งจนเกิดอาการปวดตา

โดยทั่วไป ภาวะสายตาสั้น (Myopia) ไม่ได้กำหนดเลขตายตัวว่าต้องมีค่าสายตาเท่าไหร่ แต่เราจะพิจารณาจากความสามารถทางการมองเห็น (Visual acuity) และ พฤติกรรมการใช้งานมากกว่าว่าชีวิตประจำวันต้องใช้มองตัวหนังสือที่ค่อนข้างเล็กเยอะหรือไม่ หากมีค่าสายตาตั้งแต่ -0.50 Diopter ขึ้นไป มักจะแนะนำให้ใส่แว่นเพื่อการมองเห็นที่มีประสิทธิภาพมากขึ้น

ความจริงที่น่ากลัว: "ถ้าสายตาสั้นแล้วไม่ใส่แว่น" จะเกิดอะไรขึ้น?

1. มองไม่ชัดในระยะไกล: เช่น ป้ายถนน หรือโปรเจคเตอร์ ทำให้ต้องเพ่งตาหรือหรี่ตามองให้ชัดยิ่งขึ้น
2. เกิดอาการล้าตาและปวดศีรษะ: การเพ่งมองเป็นเวลานานส่งผลให้กล้ามเนื้อตาต้องทำงานหนักมากขึ้น
3. กระทบต่อการใช้ชีวิตประจำวัน: การเรียน การทำงาน หรือการขับรถ อาจทำได้ไม่เต็มประสิทธิภาพ
4. เสี่ยงต่อภาวะตาขี้เกียจ (Amblyopia) ในเด็ก: หากเด็กมีสายตาสั้นแต่ไม่ได้รับการแก้ไขเป็นเวลานาน สมองจะไม่ได้รับภาพที่คมชัดอย่างต่อเนื่องในช่วงที่ระบบการมองเห็นกำลังพัฒนา เมื่อไม่ได้รับการพัฒนาอย่างเต็มที่ สมองจะละเลยการใช้งานของตาข้างนั้นไป

สายตาสั้น vs สายตายาว: ความสับสนที่พบบ่อย

เรามักจะทราบกันว่าคนสายตาสั้นมองไกลไม่ชัดแต่มองใกล้ฉัน แล้วในคนที่มีสายตายาวตามวัยจะเห็นใกล้ชัดเหมือนกันไหม เรามาไขข้อสงสัยดังนี้

• คนสายตาสั้น (Myopia) คือการที่แสงจากวัตถุระยะไกลโฟกัส หน้าจอประสาทตา (retina) จึงทำให้มองไกลไม่ชัด แต่เมื่อวัตถุอยู่ใกล้ระยะโฟกัสจะขยับเข้ามาพอดีกับจอประสาทตา ทำให้มองใกล้ชัดโดยไม่ต้องเพ่ง
• คนสายตายาวตามวัย (Presbyopia) เกิดจากเลนส์ตาที่เเข็งขึ้นตามอายุ ทำให้ความสามารถในการเพ่งลดลง (Accomodation) จึงมองใกล้ไม่ชัด
• คนที่มีค่าสายตาสั้นและมีค่าสายตายาวตามวัยด้วย คือใส่แว่นสายตาสั้นเพื่อให้มองไกลชัด แต่จะมองใกล้ได้ไม่ชัดเพราะกำลังการเพ่งลดลงดังนั้นจึงต้องถอดแว่นออกเพราะกำลังของค่าสายตาจะช่วยชดเชยการเพ่ง แต่ชีวิตประจำวันของคนบางกลุ่มอาจจะทำให้เกิดความไม่สะดวกหากต้องถอดแว่นเข้าและออกดังนั้นเลนส์หลายระยะจึงเหมาะสมกับพฤติกรรมการใช้งานมากกว่า

เลือกแว่นสายตาสั้นยังไง ให้มั่นใจและดูดี

การเลือกแว่นสายตาสั้นให้ดูดีไม่ได้ขึ้นอยู่กับค่าสายตาเพียงอย่างเดียว แต่ต้องเลือกกรอบที่เหมาะสมด้วย

• ค่าสายตาตั้งแต่ -2.00 ขึ้นไป: ร้านมักจะแนะนำ "เลนส์ย่อบาง"
• ขนาดกรอบแว่น: นักทัศนมาตรจะแนะนำกรอบที่ไม่ใหญ่หรือเล็กเกินไปจนไม่พอดีกับหน้า และควรมีความหนาพอที่จะช่วยปิดบังความหนาของเลนส์ได้
• ความชอบส่วนตัว: หากชอบกรอบที่ไม่หนามาก อาจต้องพิจารณาดูในเรื่องของขนาดกรอบ หรือเลือกความหนาของตัวเลนส์ทดแทน
• ความสบาย: แว่นที่ดีคือแว่นที่ผู้สวมใส่ใส่สบายได้ตลอดทั้งวัน โดยไม่มีความรู้สึกหนักจนเกินไป

กรอบแว่นด้านขวาจะเหมาะสมกว่าเนื่องจากกรอบที่มีขนาดเล็กกว่าและพอดีกับรูปหน้ามากกว่า

สรุป โลกชัดเจนรอคุณอยู่

หากเริ่มมีอาการมองไกลไม่ชัด โดยเฉพาะเวลาที่เรามองไกลๆ ควรเข้ารับการตรวจวัดสายตากับผู้กับนักทัศนมาตร เพื่อประเมินค่าสายตาและรับการแนะนำการแก้ไขที่เหมาะสม สามารถจองคิวตรวจที่ @opticland ที่จะช่วยการมองเห็นอย่างมีประสิทธิภาพและลดปัญหาที่อาจเกิดขึ้นในการใช้ชีวิตประจำวัน

สรัลนุช จุลเสวก
นักทัศนมาตร